Sá sùng là con gì? Tại sao gọi là “Vàng Ròng” của biển cả

Được mệnh danh là “vàng ròng” hay “địa sâm” của biển cả, sá sùng là loại hải sản vô cùng giá trị mà thiên nhiên đã ban tặng cho đất nước ta. Mặc dù có giá thành vô cùng đắt đỏ nhưng sá sùng vẫn được nhiều người không ngừng săn đón bởi những ích lợi tuyệt vời mà nó mang lại.

Vậy, cụ thể sá sùng là con gì? Công dụng, cách dùng ra sao? Giá bao nhiêu 1 kg? Để làm rõ điều này, xin mời quý vị hãy cùng Hải Sản Vùng Vịnh đi sâu tìm hiểu trong nội dung bên dưới nhé!

Sá sùng là con gì? Tại sao gọi là "Vàng Ròng" của biển cả
Sá sùng là con gì? Tại sao gọi là “Vàng Ròng” của biển cả

1. Con sá sùng là gì?

1.1 Thông tin tổng quan về sá sùng

  • Tên khoa học: Sipunculus nudus
  • Ngành: Sá sùng.
  • Tên tiếng Anh: Peanut worm (nghĩa là “giun lạc” do hình dáng khi thu mình lại giống củ lạc).
  • Tên thường gọi: Sá sùng, sa trùng, địa sâm, mồi, giun biển,…
  • Nơi sinh sống: Sá sùng là loài ưa sạch, chỉ sống ở những vùng bãi cát ven biển nơi thủy triều lên xuống tạo thành các doi cát sạch, không bị ô nhiễm.
  • Tập tính: Con sá sùng biển sống trong hang dưới cát, thường ẩn mình sâu từ 10–30 cm. Khi thủy triều lên, chúng thò đầu ra để kiếm thức ăn (vi tảo, các mảnh vụn hữu cơ) và thu mình lại rất nhanh khi có động tĩnh.
  • Giới tính: sá sùng là loài lưỡng tính nguyên sinh, có khả năng tự thay đổi giới tính linh hoạt trong quá trình sinh trưởng và phát triển. Trong đó:
    Sá sùng đực: màu nhạt, thân ngắn và kích thước nhỏ hơn con cái cùng tuổi. Khi phơi khô, sá sùng đực có màu sắc tối chứ không sáng đẹp, mình dầy, sun nhẹ, vị ngọt đậm.
    Sá sùng cái: màu hồng đậm hoặc nâu đỏ, mình tròn đầy và dài hơn con đực. Ở dạng khô, sá sùng cái có màu vàng rơm đẹp mắt, độ dầy vừa phải, thân thẳng, vị ngọt thanh.

1.2 Hình ảnh con sá sùng

Nhiều người chưa gặp sẽ thắc mắc sá sùng giống con gì? Xin thưa: 

  • Hình dáng: Khi quan sát hình ảnh con sá sùng biển tươi, bạn sẽ thấy chúng có hình dáng khá giống một con giun khổng lồ hoặc sâu đất nhưng kích thước lớn hơn. Nhiều người lần đầu thấy chúng thường sẽ có cảm giác sợ, nhưng thực tế đây là loài đặc sản cao cấp và rất sạch vì chúng chỉ sống ở những bãi triều không bị ô nhiễm.
  • Màu sắc: Có màu hồng nhạt, nâu đỏ hoặc trắng ngà tùy vào môi trường sống. Chúng cũng có khả năng thay đổi màu sắc nhẹ để ngụy trang theo màu cát.
    Sau khi được phơi khô để phục vụ nhiều mục đích sử dụng khác nhau. Màu sắc sá sùng khô cũng ít nhiều thay đổi. Cụ thể:
    Sá sùng khô Quan Lạn: màu vàng nhạt,
    Sá sùng khô Nha Trang: màu vàng sậm

    Sá sùng khô Trung Quốc: thâm đen hoặc bị tảy trắng thành màu sáng nhưng không tự nhiên.
Hình ảnh con sá sùng tươi sống ngoài tự nhiên
Hình ảnh con sá sùng tươi sống ngoài tự nhiên
  • Kích thước: Lúc còn tươi, chiều dài trung bình từ 5–15 cm, thậm chí đạt tới 25–40 cm. Điều này đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau:
    Điều kiện tự nhiên và môi trường mà sá sùng sinh sống: Dẫn chứng điển hình là sá sùng Nha Trang (miền Nam) con rất dài (trung bình 10 -20cm) trong khi sá sùng Quảng Ninh lại khá ngắn (khoảng 5-10cm).
    Độ tuổi và mùa vụ: Sá sùng càng nhiều tuổi thì kích thước càng lớn. Ngoài ra, vào đúng mùa khai thác (tháng 3 – tháng 8 âm lịch) thì chúng sẽ có size con lý tưởng nhất.
    Trạng thái hoạt động: Khi ở dưới nước, thân sá sùng sẽ kéo dãn tối đa để kiếm mồi và di chuyển. Ngược lại, nếu bị bắt lên bờ, chúng sẽ có rút lại như một trái bóng nhằm mục đích tự vệ.
  • Cấu tạo thân: Thân sá sùng có những sợi vân ngang nhỏ li ti, co giãn rất linh hoạt. Đặc biệt, chúng không có tim, gan, phổi mà chỉ có một đường ruột duy nhất chạy dọc thân chứa đầy cát.

1.3 Phân biệt sá sùng và sâu đất

Trên thực tế, nhiều người không biết rất dễ nhầm mua phải sâu đất – một loài giun biển “giá bình dân” có ngoại hình na ná sá sùng. Để tránh gặp phải tình trạng này, các bạn cần nắm vững những điểm khác biệt sau đây:

Tiêu chí Sá sùng (Địa sâm) Sâu đất (Bông thùa)
Tên khoa học Sipunculus nudus Antillesoma antillarum
Môi trường sống Sống ở các bãi cát sạch, tơi xốp, nằm sâu dưới lớp cát nơi thủy triều lên xuống. Bãi bùn, rừng ngập mặn
Màu sắc Màu hồng nhạt, nâu hồng, da có độ bóng nhẹ, trông rất sạch sẽ. Màu sẫm hơn (xám đen, nâu đậm hoặc xanh đen), da xù xì và trông “bẩn” hơn do bám bùn.
Hình dáng Thân tròn, dài, các vân ngang dọc trên thân rất rõ nét (như viên gạch). Khi bắt lên thường co lại như quả trám. Thân nhỏ hơn, ngắn hơn, không có các đường vân rõ rệt như sá sùng. Phần đầu thường có tua như bông hoa (nên gọi là bông thùa).
Kích thước Lớn hơn, con trưởng thành thường dài 10 – 20cm, mình dày. Nhỏ và ngắn hơn, thường chỉ dài từ 5 – 10cm, mình mỏng.
Hương vị Vị ngọt thanh đậm đà, giòn, không tanh. Được ví như “mì chính tự nhiên”. Vị ngọt kém hơn, có mùi tanh đặc trực của bùn, dai hơn sá sùng.
Giá trị dinh dưỡng Cực cao, chứa 17 loại axit amin quý. Được coi là vị thuốc bổ (địa sâm). Thấp hơn sá sùng, chủ yếu là đạm thông thường, không có giá trị dược liệu cao bằng.
Cách chế biến Nấu phở (làm ngọt nước), nấu cháo, xào tỏi, phơi khô làm quà biếu cao cấp. Chế biến tươi
Giá thành Sá sùng tươi: 600 – 700k/kgSá sùng khô: 2 – 8 triệu đồng/kg(tùy loại). Tầm 500k-700k/kg tươi. Ít được bán dưới dạng khô.

1.4 Nơi phân bố của sá sùng

  • Tại Việt Nam: Phân bố nhiều nhất tại vùng biển Quảng Ninh (đặc biệt là Vân Đồn, Móng Cái, Quan Lạn). Ngoài ra còn tìm thấy ở Nha Trang (Khánh Hòa), Côn Đảo, Cần Giờ (TP.HCM) và Phú Quốc. Trong số đó, sá sùng Quảng Ninh được đánh giá là có chất lượng tốt nhất với thân dày, màu sáng và vị ngọt đậm đà nhất.
  • Trên thế giới: Xuất hiện tại các vùng biển nhiệt đới và ôn đới như bờ biển Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và các vùng biển thuộc Đại Tây Dương.
Sá sùng khô Quảng Ninh
Hình ảnh sá sùng khô Quảng Ninh

2. Sá sùng có công dụng gì?

2.1 Sá sùng trong ẩm thực:

  • Sá sùng là thực phẩm cực kỳ giàu dinh dưỡng, đặc biệt là chất đạm. Cụ thể: Theo các nhà khoa học, trong 100g sá sùng khô có khoảng 60 – 70g chất đạm, 1- 2 g chất béo, 10g chất xơ cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu đối với cơ thể.
  • Sá sùng có thể chế biến thành nhiều món đặc sắc như: Sá sùng tươi xào tỏi, sá sùng tẩm bột chiên giòn, sá sùng rang, cháo sá sùng,…
  • Ngoài ra, nó còn được xem như một gia vị “xanh” mang tới vị ngọt đậm đà, tự nhiên cho các món canh hoặc nước dùng bún, miến, phở,… mà không cần tới hạt nêm/mì chính công nghiệp.
Phở sá sùng Quảng Ninh ngon ngọt tự nhiên
Phở sá sùng Quảng Ninh ngon ngọt tự nhiên – bí quyết quán phở lâu năm

2.2 Sá sùng trong y học:

Theo Đông y, sá sùng là vị thuốc quý có vị mặn, tính mát, giúp:

  • Bổ thận, tráng dương: Chữa yếu sinh lý, liệt dương, tiểu đêm nhiều (dạ niệu).
  • Thanh nhiệt, giải độc: Trị sốt về chiều (triều nhiệt), mồ hôi trộm (âm hư đạo hãn).
  • Kiện tỳ, ích phế: Giảm ho có đờm, hen suyễn (phế hư khái thấu đàm đa).
  • Lợi răng, lợi: Giảm sưng đau răng, lợi (nha ngân thũng thống).
  • Bồi bổ cơ thể: Phục hồi sức khỏe, giúp trẻ còi xương, suy dinh dưỡng phát

2.3 Sá sùng với giá trị kinh tế: 

  • Được mệnh danh là “vàng ròng của biển cả”, sá sùng khô hiện nay được rao bán với giá hàng triệu đồng/kg, cao hơn rất nhiều lần những loại hải sản khác như tôm, cá, mực khô. Nó là nguồn sinh kế quan trọng cho người dân vùng biển ở Quảng Ninh, Nha Trang,…
  • Các sản phẩm như sá sùng tươi/ khô, nước mắm sá sùng,… là những mặt hàng cao cấp được người tiêu dùng trong và ngoài nước cực kỳ yêu thích.

2.4 Sá sùng trong đời sống người Việt:

  • Nghề khai thác sá sùng gắn liền với đời sống, văn hóa của người dân ven biển Vân Đồn, Quan Lạn, Móng Cái (Quảng Ninh), Nha Trang (Khánh Hòa) và một số nơi khác.
  • Ngoài ra, sá sùng cũng khiến người ta nhớ tới hương vị phở Hà Nội, Nam Định – 2 cái nôi ẩm thực truyền thống tại miền Bắc nước ta.

3. Sá sùng có mấy loại phổ biến hiện nay?

Trên thị trường hiện nay, sá sùng khô thường được chia thành 4 phân khúc chính để người dùng dễ dàng lựa chọn tùy theo mục đích sử dụng và túi tiền.

Tiêu chí Sá sùng loại VIP Sá sùng loại 1 Sá sùng loại 2 Sá sùng loại 3
Kích thước To, đều, mình dài, độ đồng đều cao Vừa phải, ít đồng đều hơn hàng VIP Nhỏ hơn loại 1, độ đồng đều không cao Nhỏ, vụn gãy
Màu sắc Màu vàng rơm đẹp mắt Màu tối hơn hoặc như loại VIP nhưng size bé  Vàng sẫm, xấu mã Màu sậm
Hương vị Ngọt thanh, thơm nức Ngọt thanh, thơm Ngọt, thơm Ngọt vừa
Tỷ lệ sạn cát Gần như bằng 0% 1 – 2% < 5% Nhiều
Giá thành Cực kỳ cao ( 6 – 8 triệu/kg) Rất cao (4 – 6 triệu/kg) Trung bình (3– 4 triệu/kg) Thấp (1.8 – 2.3 triệu/kg)
Mục đích sử dụng Làm quà biếu, bồi bổ đẳng cấp Làm quà biếu, thức bồi bổ đắt tiền Nấu ăn gia đình Kinh doanh quán ăn

4. Phân biệt sá sùng Quảng Ninh và sá sùng nơi khác

Bên cạnh việc phân loại hàng VIP, 1, 2, 3 thì người mua cần đặc biệt lưu ý về nguồn gốc vì đây là yếu tố quyết định giá trị thật của sản phẩm.

  • Sá sùng Quảng Ninh (Quan Lạn): Thân ngắn, độ dày vừa phải, màu vàng rơm sáng. Khi nấu nước dùng có vị ngọt rất thanh thoát, hậu vị lâu dài và không có mùi tanh. Mặt hàng này được xếp vào hàng đẳng cấp và được săn đốn nhiều nhất trên thị trường.
  • Sá sùng miền Nam (Vũng Tàu, Nha Trang): Thường có thân dài hơn, màu hơi đỏ hoặc sẫm, mình mỏng, vị tanh. Vị ngọt không đậm bằng sá sùng Quảng Ninh và giá thành thường rẻ hơn tới 50%.
  • Sá sùng Trung Quốc: Do được nuôi công nghiệp nên có sản lượng lớn, thời gian thu hoạch ngắn nhưng sá sùng không tích tụ nhiều dưỡng chất quý. Do đó, loại hàng này khi ăn có vị ngọt rất ít, thậm chí có mùi hắc của chất bảo quản. Về hình thức, các thương nhân trong nghề buôn bán hải sản tiết lộ rằng: sá sùng Tàu tuy kích thước to dài nhưng lại có màu thâm đen hoặc vàng xỉn, có khi lại bị tẩy trắng thành màu sáng bất thường – nhìn rất không tự nhiên.

5. Giá sá sùng bao nhiêu 1kg?

Hiện nay trên thị trường, sá sùng đang được bán với nhiều mức giá khác nhau. Điều này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như chủng loại, nguồn gốc, kích cỡ hay mùa vụ khai thác sá sùng. Cụ thể:

Sá sùng tươi: 500 – 700k/kg.

Sá sùng khô Quảng Ninh:

  • Sá sùng khô nấu phở: 1.8 – 2.3tr/kg.
  • Sá sùng khô loại 3: 2.4 – 3tr/kg.
  • Sá sùng khô loại 2: 3 – 4tr/kg.
  • Sá sùng khô loại 1: 4- 6tr/kg.
  • Sá sùng khô loại VIP: 6 – 8tr/kg.

Giá sá sùng miền Nam và sá sùng Trung Quốc sẽ rẻ hơn hàng có xuất xứ Quảng Ninh. Do không kinh doanh các sản phẩm này nên Hải Sản Vùng Vịnh xin phép không bàn luận sâu thêm. Tuy nhiên, dựa vào dữ liệu về giá, quý vị độc giả có thể phần nào phán đoán được chất lượng cũng như nguồn gốc hàng hóa ở mức nào.

>>> Xem chi tiết: Giá sá sùng bao tiền 1kg?

6. Vì sao giá sá sùng lại đắt?

Sở dĩ, sá sùng đắt đỏ như vậy là bởi các nguyên do sau:

  • Nguồn cung khan hiếm trong khi nhu cầu thị trường lại lớn. Con sá sùng chỉ xuất hiện ở một số vùng biển nước ta vào khoảng thời gian xác định trong năm. (Tháng 3 – tháng 7 Âm lịch)
  • Quá trình khai thác rất khó khăn. Người dân phải đi bộ hàng cây số để săn bắt sá sùng theo phương pháp thủ công với cuốc, thuổng, mai,… trong nhiều tiếng đồng hồ liên tục. Công việc này phụ thuộc hoàn toàn vào con nước thủy triều.
  • Quy trình chế biến con sá sùng biển từ tươi thành khô cũng nhiều khâu phức tạp từ làm sạch – lộn ruột – rửa kỹ – chần nước sôi – phơi sấy. Đây là cách mà người dân ở Vân Đồn, Quan Lạn (Quảng Ninh) vẫn làm bấy lâu nay để tạo nên loại sá sùng khô hàng đầu Việt Nam.
  • Tỷ lệ chuyển đổi từ sá sùng tươi sang khô rất hao, để có được 1kg sá sùng khô cần đến 12 – 14kg sá sùng tươi (Thông tin được nêu trên Cổng Thông Tin Điện Tử Tỉnh Quảng Ninh).
  • Là thực phẩm có vị ngọt ngon tự nhiên lại giàu dinh dưỡng nên sá sùng làm gì cũng ngon và bổ (nấu cháo, ngâm rượu, làm gia vị, chiên giòn, hầm canh,…)
  • Không chỉ ngon và bổ, sá sùng còn được coi là 1 vị thuốc trong Đông y, giúp điều trị nhiều chứng bệnh (chi tiết đã nêu ở mục 2).
Quá trình bắt sá sùng Quảng Ninh
Quá trình bắt sá sùng Quảng Ninh

7. Cách sử dụng sá sùng đúng cách

Nếu bạn đang muốn trải nghiệm món ngon, bổ dưỡng này nhưng chưa biết phải làm gì thì dưới đây sẽ là một số gợi ý:

  • Chế biến món ăn: sá sùng nướng, sá sùng xào cần tỏi, canh sá sùng lá lốt, cháo sá sùng, sá sùng rang,…
  • Làm gia vị: Sử dụng bột sá sùng thay cho hạt nêm/mì chính cho gia đình, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi ăn dặm cũng có thể sử dụng.
  • Bí quyết nấu nướng: Bạn có thể dùng sá sùng như một tuyệt chiêu giúp gia tăng vị ngọt hậu tự nhiên cho canh, nước dùng, nước mắm truyền thống,…cực kỳ xuất sắc.
  • Ngâm rượu: Rượu sá sùng được Đông Y đề cập như một phương thuốc giúp bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực.
  • Chữa bệnh: Y học cổ truyền từ lâu đã công nhận khả năng cải thiện tình trạng ho đờm, hen suyễn, suy nhược cơ thể, còi xương, suy dinh dưỡng ở trẻ em.

6. Mua sá sùng ở đâu cho uy tín chất lượng?

Như đã nói ở trên, hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại sá sùng khác nhau với giá dao động từ 2 – 8 triệu đồng/kg. Trong số đó:

  • Sá sùng Quảng Ninh (Quan Lạn, Vân Đồn, Móng Cái) được chấm điểm cao nhất về chất lượng. Tỷ lệ thuận với đó là giá bán cũng ở mức trần.
  • Sá sùng Nha Trang (Khánh Hòa) xếp thứ 2, giá cả bán ra rẻ hơn rất nhiều.
  • Sá sùng Trung Quốc với mẫu mã đẹp, giá thành rẻ đang cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm trong nước. Tuy nhiên, chất lượng loại hàng này giống như câu thành ngữ “Tiền nào của nấy”.
Các loại sá sùng khô phổ biến hiện nay
Các loại sá sùng khô phổ biến hiện nay

Việc chọn sá sùng khô phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng:

  • Nếu bạn muốn mua làm quà biếu sang trọng hoặc dùng cho nhu cầu sử dụng đặc biệt, hãy chọn sá sùng hàng VIP hoặc loại 1 của Quảng Ninh.
  • Nếu bạn muốn dùng sá sùng để nấu ăn gia đình, làm bột nêm → chọn sá sùng Quảng Ninh loại 2 giá bình dân/sá sùng miền Nam.
  • Nếu bạn đang kinh doanh quán bún, phở, cần dùng sá sùng với số lượng lớn và tiết kiệm chi phí → hãy chọn sá sùng vụn/ sá sùng Nha Trang.

Dù bạn chọn loại nào đi chăng nữa thì quan trọng nhất vẫn là nguồn gốc rõ ràng, sá sùng sạch, không tẩm hóa chất. Để mua được sá sùng đảm bảo chất lượng, quý vị cần lưu ý những điều sau: 

  • Tránh sá sùng quá trắng bất thường (có thể đã tẩy)
  • Không mua sá sùng có mùi lạ, mốc, hôi tanh khó ngửi
  • Tìm hiểu kỹ đặc điểm các loại sá sùng trước khi mua
  • Tìm tới các thương hiệu kinh doanh sá sùng uy tín tại Quảng Ninh, Khánh Hòa,…

Để mua được sản phẩm như ý thì mọi người nên tìm mua hàng có nguồn gốc từ Quảng Ninh hoặc Khánh Hòa – nơi được xếp hạng cao về chất lượng sá sùng. Tại Hải Sản Vùng Vịnh, chúng tôi đang cung cấp sá sùng chuẩn Quảng Ninh loại VIP, loại 1, 2, 3 với mức giá phải chăng.

>>> Quý vị nào quan tâm Sá Sùng Khô Quảng Ninh có thể xem thêm tại đây:

Trên đây là một số thông tin về sá sùng – một sản vật quý hiếm mà tạo hóa đã ban tặng cho đất nước Việt Nam xinh đẹp. Hiện nay, giá sá sùng đang có xu hướng đi lên do nhu cầu sử dụng dịp cuối năm tăng cao. Do đó, quý khách đang quan tâm mặt hàng này hãy liên hệ ngay với Hải Sản Vùng Vịnh qua Hotline/Zalo 088 999 2324 để được tư vấn, đặt hàng với giá tốt nhất.

>>> Tham khảo thêm bài viết về cách bảo quản sá sùng: https://haisanvungvinh.com/bao-quan-sa-sung-kho/

5/5 - (2 votes)