Bắt sá sùng: nghề "SĂN VÀNG RÒNG" trên những bãi triều

Sá sùng từ lâu đã được mệnh danh là “địa sâm” hay “vàng ròng” của biển cả bởi giá trị dinh dưỡng vượt trội và giá thành đắt đỏ. Đằng sau những con sá sùng khô thơm ngon là cả một quá trình bắt sá sùng vất vả, đòi hỏi kinh nghiệm, sức bền và sự am hiểu tỉ mỉ về tự nhiên.

Vậy bắt sá sùng như thế nào, cách bắt sá sùng ra sao, và khai thác sá sùng có những nguyên tắc gì để vừa hiệu quả vừa bền vững? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Mục Lục Bài Viết

Sá sùng là gì? Vì sao việc bắt sá sùng lại khó?

Sá sùng (tên khoa học: Sipunculus nudus) là loài giun biển sống chủ yếu ở các cát ven biển – nơi thủy triều lên xuống thường ngày, nguồn nước trong và giàu sinh vật phù du. Sá sùng phân bố ở một số tỉnh nước ta như: Quảng Ninh, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, Bà Rịa – Vũng Tàu,…

Điểm đặc biệt của sá sùng là:

Sống hoàn toàn dưới cát, rất khó phát hiện.
Nhạy cảm với rung động.
Chỉ xuất hiện rõ dấu vết vào những thời điểm nhất định trong ngày.

Chính vì vậy, bắt sá sùng không phải ai cũng làm được, mà chủ yếu là nghề truyền thống của ngư dân địa phương.

Bắt sá sùng: nghề "SĂN VÀNG RÒNG" trên những bãi triều — *Bắt sá sùng: nghề “SĂN VÀNG RÒNG” trên những bãi triều*

Nghề bắt sá sùng – Công việc “ăn cơm dương gian, làm việc âm phủ”

Ngư dân vẫn ví nghề bắt sá sùng là nghề “ăn cơm trên bờ nhưng làm việc dưới cát”. Cụ thể:

Ngư dân phải cúi người và đi bộ hàng cây số trên bãi triều dưới cái nắng gắt trong vòng 3 – 6 tiếng đồng hồ liên tục.
Công việc này phụ thuộc hoàn toàn vào con nước thủy triều.
Một người mới tập sự có thể đào cả ngày mà không bắt được con nào, hoặc chỉ bắt được những con bị đứt đoạn.
Hiện nay, việc khai thác sá sùng quá mức và ô nhiễm môi trường đang khiến lượng sá sùng sụt giảm nghiêm trọng. Ngư dân bền vững luôn biết cách chọn lọc, chỉ bắt những con to và để lại những con nhỏ để chúng tiếp tục sinh sản.

Tuy vất vả, nhưng nếu trúng luồng, mỗi buổi người bắt có thể thu về vài trăm gram đến hơn 1 kg sá sùng tươi – tương đương giá trị rất lớn khi phơi khô. Xem chi tiết: Giá sá sùng khô Quảng Ninh bao tiền 1kg

Sá Sùng Khô Quảng Ninh — *Hình ảnh sá sùng khô Quảng Ninh*

Thời điểm vàng để đi bắt sá sùng

Không phải lúc nào bạn cũng có thể ra biển và tìm thấy loài vật này. Việc bắt sá sùng phụ thuộc hoàn toàn vào lịch thủy triều.

Mùa vụ: Thời điểm khai thác tốt nhất thường từ tháng 3 đến tháng 7 âm lịch. Đây là lúc sá sùng béo nhất và có giá trị cao.
Giờ giấc: Ngư dân thường đi bắt vào lúc sáng sớm khi thủy triều vừa rút (nước ròng). Khi đó, mặt cát còn ướt, dấu vết hang sá sùng để lại sẽ rõ ràng nhất.

Cách bắt sá sùng – Kỹ thuật của những “nghệ nhân” bãi cát

Bắt sá sùng không dành cho những người vội vàng. Đây là một công việc đòi hỏi sự kết hợp giữa đôi mắt tinh tường, đôi tay nhanh nhẹn và sự kiên nhẫn tuyệt đối.

Bước 1: Nhận diện “tổ” sá sùng

Đây là kỹ năng quan trọng nhất trong cách bắt sá sùng. Khi bò đi kiếm ăn, sá sùng để lại những dấu vết đặc trưng trên mặt cát giống như một bông hoa nhỏ hoặc những tia nước lan tỏa. Ngư dân gọi đây là “miệng hang”.

*Quá trình bắt sá sùng Quảng Ninh cực kì vất vả và kì công*

Bước 2: Kỹ thuật dùng mai (thuổng)

Dụng cụ chính để khai thác sá sùng là một chiếc mai dài, lưỡi mỏng và sắc. Để bắt được con sá sùng:

Người thợ đứng đối diện với miệng hang => Cắm mạnh mai xuống cát theo góc nghiêng khoảng 60 độ, chặn đường rút lui của sá sùng => Nhanh tay lật tung lớp cát để lộ con sá sùng đang cố lẩn trốn.

Lưu ý: Sá sùng di chuyển rất nhanh trong cát. Nếu bạn chậm tay dù chỉ 1 giây, chúng sẽ lặn sâu xuống lòng đất và biến mất hoàn toàn.

Bước 3: Thu hoạch và bảo quản

Sau khi đưa được sá sùng ra khỏi lớp cát, người thợ phải khéo léo cầm thân nó để không làm đứt. Sá sùng bị đứt sẽ mất giá trị vì mất đi dịch chất ngọt bên trong.

Quy trình chế biến sá sùng sau khi bắt

Sau khi kết thúc buổi bắt sá sùng, công đoạn chế biến cũng quan trọng không kém để giữ được hương vị của “vàng ròng”.

Rửa sạch: Loại bỏ cát bám bên ngoài vỏ.
Lộn sá sùng: Đây là khâu khó nhất. Người ta dùng một chiếc que nhỏ chọc vào đầu con sá sùng để lộn ngược từ trong ra ngoài, sau đó rửa sạch toàn bộ cát và ruột bên trong dưới vòi nước mạnh.
Chế biến tươi hoặc khô:

Sá sùng tươi: Nấu cháo, xào tỏi, hoặc nhúng mẻ.

Sá sùng khô: Rang trên chảo nóng cho đến khi vàng đều, dùng làm gia vị “thần kỳ” cho nước dùng phở truyền thống.

>>> Xem thêm bài viết: 6 Cách chế biến sá sùng khô: Thơm Ngon, Giòn Rụm Ăn Là MÊ

Kinh nghiệm cho khách du lịch muốn trải nghiệm bắt sá sùng

Nếu bạn muốn một lần thử cảm giác trở thành ngư dân thực thụ, hãy lưu ý một số điều sau đây:

Trang bị: Mang theo ủng, mũ rộng vành và kem chống nắng.
Hướng dẫn viên: Nên đi cùng người dân địa phương để được chỉ cách bắt sá sùng đúng kỹ thuật, tránh lãng phí công sức.
Địa điểm đề xuất: Nếu bạn ở miền Bắc thì đảo Quan Lạn hoặc Minh Châu (Quảng Ninh) là những nơi lý tưởng nhất để trải nghiệm hoạt động này kết hợp nghỉ dưỡng.

*Nhận biết sá sùng và sâu đất (giun đất, bông thùa)*

Hành trình bắt sá sùng không chỉ đơn thuần là một hoạt động mưu sinh mà còn là một nét văn hóa đặc sắc của người dân miền biển. Dù công việc khai thác sá sùng vất vả, đòi hỏi sự tỉ mẩn và kỹ thuật cao, nhưng thành quả nhận được là những con “địa sâm” tinh túy, mang lại sức khỏe và giá trị kinh tế cao.

Tại Hải Sản Vùng Vịnh, chúng tôi có sẵn sản phẩm sá sùng khô thượng hạng được khai thác từ biển Vân Đồn, Quan Lạn, Minh Châu,… (Quảng Ninh). Quý vị nào quan tâm có thể liên hệ Hotline/Zalo 088 999 2324 để được tư vấn cụ thể và nhanh chóng.